Thực hành các phép tu từ phép điệp và phép đối lớp 10

     
*

*

Soạn bài: Thực hành những phép tu từ - phép điệp cùng phép đối (chi tiết)

I. Rèn luyện về phép điệp (điệp ngữ)

Câu 1 (trang 124-125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a. Ngữ liệu (1):

- “Nụ trung bình xuân” được lặp đi lặp lại một cách trọn vẹn. Nếu thay thế bằng “hoa tầm xuân”, “hoa cây này”,… thì người đón nhận sẽ không hề liên tưởng đến hình hình ảnh của cô gái chưa chồng nữa.

Bạn đang xem: Thực hành các phép tu từ phép điệp và phép đối lớp 10

+ Hình ảnh thay đổi: kể đến hoa hay chỉ hình ảnh người phụ nữ, nụ hoa chỉ thiếu nữ e ấp đang ở độ tuổi trăng tròn đẹp nhất nhất. Nếu thay thế sửa chữa “nụ” thành “hoa” thì hình hình ảnh của thiếu nữ trong mắt đấng mày râu trai sẽ núm đổi, nó không hề sự ngỡ ngàng, nuối tiếc nuối, hụt hẫng, xao xuyến khi nam giới trai nhận ra cô nàng đã đi lấy chồng (nụ khoảng xuân nở thành hoa: thiếu nữ đã tất cả chồng)

+ giai điệu cũng nắm đổi: “nụ”: thanh trắc, “hoa”: thanh bằng, chuyển đổi thanh điệu cũng dẫn đến biến đổi nhạc điệu câu thơ, tạo nên câu thơ không tồn tại độ mượt mà, không có tính nhạc.

- cùng ngữ liệu (1), “chim vào lồng”, “cá mắc câu” cũng được lặp lại. Sở dĩ lặp lại để nhấn rất mạnh vào tình cảnh thuyệt vọng của cô gái, vùng vẫy mong muốn thoát ra khỏi cuộc sống thường ngày hôn nhân bị áp đặt cơ mà k vượt qua được lễ giáo phong kiến xưa kia, đề nghị chịu cảnh “chim lồng, cá chậu” - > tái diễn để triệu tập nhấn bạo phổi hơn thảm kịch hôn nhân của thanh nữ ngày xưa. Giải pháp lặp này khác với cách lặp của trường đoản cú “nụ khoảng xuân” trong nhị câu trên, “nụ khoảng xuân” được lặp lại theo hướng trở nên tân tiến thêm ý, còn lặp “chim vào lồng”, “cá mắc câu” để nhấn mạnh vấn đề thêm thực trạng của cô bé là ko thể chuyển đổi được.

b. Trong các câu làm việc ngữ liệu 2, bài toán lặp từ không hẳn là phép điệp tu từ. Việc lặp từ ở rất nhiều câu kia chỉ có tác dụng nhấn táo tợn hơn ý mà người sáng tác muốn nói, nó ko có tính năng gợi hình ảnh và không tồn tại giá trị biểu cảm.

c. Định nghĩa phép điệp:

Phép điệp là giải pháp tu từ tái diễn một yếu ớt tố mô tả (có thể lặp vần, âm, thanh, nhịp, từ, các từ câu) nhằm mục tiêu nhấn mạnh, miêu tả cảm xúc cùng ý nghĩa, làm tăng kỹ năng gợi mẫu nghệ thuật. Phép điệp chế tạo sự nhịp nhàng, bằng vận và hài hòa.

Câu 2 (trang 125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) Bài tập ở nhà

a. Tìm kiếm 3 ví dụ bao gồm điệp từ, điệp câu nhưng không tồn tại giá trị tu từ:

- “Thế là Mtao Mxây bắt buộc đi ra. Bà con xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cái cầu vồng. Trông hắn dữ tợn như 1 vị thần.” (Chiến win Mtao Mxây – Sử thi Tây Nguyên)

- “Trong muôn vàn loài hoa mà vạn vật thiên nhiên đã tạo nên trên trần thế này, hiếm tất cả loài hoa nào mà sự reviews về này lại được thống nhất như là hoa lan” (theo Lê Hoàng, Hoa lan Việt Nam, tập san KCT – học thức là sức mạnh, số 5

- Nuôi tằm là một nghề căn phiên bản của nước ta. Những nơi có kho bãi trồng dâu thì nuôi tằm nhiều hơn các địa điểm khác. (Ngữ văn 10, tập 2, trang 52)

b. Ví dụ về phép điệp giữa những bài văn đã học:

- “Ngày mười tám trận đưa ra Lăng, Liễu Thăng thất thế,

Ngày nhị mươi, trận Mã An, Liễu Thăng cụt đầu,

Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh chiến bại tử vong

Ngày hăm tám, thượng thư Lí Khánh thuộc kế từ bỏ vẫn”

(Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi)

- “Cảnh như thế nào cảnh chẳng treo sầu

Người bi quan cảnh tất cả vui đâu bao giờ” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- ”Quảy gánh qua đồng ruộng,

Người đẹp nhất anh yêu cất bước theo chồng.

Xem thêm: Vì Sao Việt Nam Gia Nhập Asean, Gia NhậP Asean

Vừa đi vừa ngoảnh lại,

Vừa đi vừa ngoái trông,

Chân bước xa lòng càng đau nhớ.

Em cho tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ,

Tới rừng cà ngắt lá cà ngồi đợi,

Tới rừng lá ngón ngóng trông…” (Lời tiễn dặn – Truyện thơ dân tộc bản địa Thái)

c. Trong đêm đông lạnh lẽo buốt, con nhỏ nhắn nằm teo ro bên dưới gầm cầu, body run xấu bật. Trước đó nó cũng từng sống dưới căn nhà có tương đối đầy đủ tình ngọt ngào của thân phụ và mẹ. Nhưng sau khoản thời gian mẹ qua đời, ba lấy bà xã hai rồi đi xuất khẩu lao động. Người mẹ kế làm việc nhà luôn đối xử độc ác với nó. Một lần mẹ kế vu đến nó ăn cắp dây chuyền vàng. Bà đã đánh cùng đuổi nó thoát khỏi nhà. Ban ngày nó đi xin ăn, buổi tối về ngủ ở mẫu gầm cầu nhỏ tuổi này. Cả ngày bây giờ nó lang thang trên phố rét mướt, không ai cho nó thiết bị gì, lại còn bị đàn đầu gấu đánh đuổi một trận. Nó ở đó teo quắc, từ từ lịm đi. Trong cơm trắng mê man sốt, Nó thấy hình hình ảnh mẹ hiện ra với song mắt nhân từ nhìn nó rồi cù mặt bước đi. Nó cụ lao xua đuổi theo chị em giọng thất thanh: “Mẹ ơi! mẹ ơi! chị em ơi… cho nhỏ theo với, cho bé theo với…”

II. Luyện tập về phép đối

Câu 1 (trang 125-126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) 

a) Ở ngữ liệu (1) với (2), cách bố trí từ ngữ có nét đặc biệt, sự phân phân thành 2 vế câu phẳng phiu được gắn kết lại nhờ phương án đối:

- Ngữ liệu (1): đối xứng thân 2 vế câu: chim/người, tổ/tông, đói/rách, không bẩn /thơm, người /nhà, trí/nền, phải nên/phải vững

- Ngữ liệu (2): đối xứng thân câu với câu: tiên/hậu, học/hành, lễ/văn, khử trò/trừ thói, tham nhũng/cửa quyền

⇒ những từ đối xứng từ, câu đối xứng câu, danh trường đoản cú với danh từ, tính từ với tính từ, hễ từ với cồn từ, đối xứng sinh sống vị trí, sống thanh điệu, ở ngữ nghĩa... Phương pháp đối xứng làm khá nổi bật lên ngôn từ muốn nói đến và hỗ trợ cho giọng văn trở buộc phải nhịp nhàng, uyển chuyển hơn.

b) vào ngữ liệu (3) cùng (4) bí quyết đối không giống nhau:

- Ngữ liệu (3): đối từ loại trong 1 vế câu (vế/vế, nhiều từ/cụm từ, từ/từ): khuôn trăng đầy đặn/nét ngài nở nang, khuân trăng/nét ngài, đầy đặn/nở nang, mây đại bại nước tóc/tuyết dường màu da, mây/tuyết, thua/nhường, mây thua/tuyết nhường, nước tóc/màu da, hoa cười/ngọc thốt, hoa/ngọc, cười/thốt

- Ngữ liệu (4): đối ý giữa dòng trên với chiếc dưới: Rắp mượn điền viên vui tuế nguyệt/Trót rước thân ráng hẹn tang bồng

c) một số trong những ví dụ về phép đối:

- “Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn

Vùi bé đỏ xuống dưới hầm tai vạ”

“Tuấn kiệt như sao buổi sớm

Nhân tài như lá mùa thu” (Đại cáo bình Ngô – Nguyễn Trãi)

- “Biết bao bướm lả ong lơi,

Cuộc say đầy mon trận cười suốt đêm”

“Mai cốt cách tuyết tinh thần,

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- “Trăm thân này phơi quanh đó nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa”

(Hịch tướng sỹ - è Hưng Đạo)

- “Lom khom bên dưới núi tiều vài ba chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà

Nhớ nước nhức lòng con cuốc cuốc

Thương nhà mỏi miệng loại gia gia” (Qua đèo ngang – Bà huyện Thanh Quan)

- “Bán bằng hữu xa, tải láng giềng gần”

“Con hư tại mẹ, con cháu hư trên bà”

“Ăn kĩ no lâu, cày sâu giỏi lúa”

“Gần mực thì đen, ngay sát đèn thì rạng” (Tục ngữ)

d) Định nghĩa phép đối:

Phép đối là cách bố trí từ ngữ, các từ, câu ở đều vị trí cân xứng nhau nhằm tạo kết quả diễn đạt: nhấn mạnh về ý, gợi hình hình ảnh sinh động, sinh sản nhịp điệu đến lời nói, gợi sự liên tưởng, diễn tả cảm xúc bốn tưởng… nhằm diễn đạt một nội dung, chân thành và ý nghĩa nào đó một cách hoàn hảo và hoài hòa.

- có 2 loại đối:

+ tiểu đối: những yếu tố đối lộ diện trong 1 câu, 1 dòng.

+ ngôi trường đối: đối giữa loại trên và dòng dưới, đoạn trên và đoạn dưới

Câu 2 (trang 126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a) Phép đối vào tục ngữ bao gồm tác dụng: bên cạnh việc nhấn mạnh vấn đề ý, chế tạo ra sự hài hòa về âm nhạc và gợi sự đa dạng về ý nghĩa sâu sắc (tương đồng hoặc tương phản), phép đối trong tục ngữ còn hỗ trợ người nghe dễ nhớ, dễ dàng thuộc. Bạn ta ko thể núm được số đông từ trong những số ấy vì tục ngữ vẫn lựa chọn hồ hết từ ngữ cô đọng, ngắn gọn xúc tích nhất.

Xem thêm: Các Mẫu Bánh Kem Đơn Giản + Đẹp (Birthday Cake Collection), Những Mẫu Bánh Kem Đơn Giản Sang Trọng, Đẹp Mắt

b) Phép đối thường nhờ vào các giải pháp đi kèm: tỉnh giấc lược, tinh giảm từ ngữ, bí quyết gieo vần, nhịp, phép điệp từ ngữ,…

c) phương ngôn ngắn mà bao quát được diện rộng, tín đồ không học mà lại cũng nhớ, không cố gắng ý giữ giàng mà vẫn được lưu truyền vày tục ngữ là những kinh nghiệm được đúc kết từ thiết yếu đời sống phân phối và đời sống ý thức của nhân dân, vì thế nó rất gần gụi và thân thuộc. Phương ngôn lại cực kỳ ngắn gọn với xúc tích, hài hòa và hợp lý về âm thanh, đa dạng mẫu mã về ý nghĩa sâu sắc nên rất dễ nhớ, dễ thuộc.