Vắng Chủ Nhà Gà Mọc Đuôi Tôm

     

Tuần qua, social tranh luận về bài “7 câu thành ngữ, tục ngữ ai cũng quen dùng nhưng toàn bị sai” bên trên Kênh 14. Tuy nhiên, hầu như phương án “sửa sai” không tồn tại gì mới, thậm chí có câu “bò lành đánh trườn què”


vào khuôn khổ nội dung bài viết này, xin lựa chọn ra 4/7 câu mà Kênh 14 cho là sai để bàn bạc lại.

Bạn đang xem: Vắng chủ nhà gà mọc đuôi tôm

“Dùi đục chấm mắm cáy”

Kênh 14: Dùi đục “không gồm ý nghĩa”, mà bắt buộc là “bầu dục”, do “Bầu dục là món ngon, nhưng lại chấm mắm cáy - lắp thêm nước chấm “xoàng”, chỉ sự kết hợp không hài hòa, bất cân nặng xứng”.

- Chưa bao gồm xác. Do “xoàng” như muối hạt trắng cơ mà hợp thì vẫn ngon. Đúng ra là ngần ngừ thưởng thức: thai dục bám mùi hơi nồng, khắm, mang chấm cùng với mắm cáy cũng vừa kháy vừa nồng thì còn gì khác là ngon nữa? (có câu “Chủng chẳng như thai dục mắm cáy” là vậy). Ấy là sự thiếu tinh tế, quê mùa, “chặt to, kho mặn” theo cả nghĩa black và nghĩa bóng. Cũng không nên vì món “bầu dục” mà bỏ “dùi đục” đi.


*

Giai đoạn con gà “mọc đuôi tôm”, tự đi tìm kiếm ăn

“Dùi đục” ám chỉ sự thô kệch, cục cằn, bốp chát, quen dùng sức khỏe (“Ai đem dùi đục đi hỏi vợ”; “Bàn tay dùi đục”). Còn mắm cáy đồng nghĩa tương quan với món dân dã, thấp tiền, kém đẳng cấp (“Ăn thịt trườn lo tức thì ngáy, ăn uống mắm cáy ngáy kho kho”). Vị vậy, “Dùi đục mắm cáy”, xuất xắc “Dùi đục chấm mắm cáy” là cách nói giễu cợt sự viên cằn, quê kệch, thô lỗ mà thôi. Thành ngữ nhiều lúc không gồm nghĩa đen trong thực tiễn mà chỉ là biện pháp nói ngoa dụ (ví dụ: “Chẻ gai tóc có tác dụng tư”, “Râu ông nọ cắm cằm bà kia”).

“Cao chạy xa bay”

Kênh 14: “Xa chạy cao bay” new đúng, bởi “ai hoàn toàn có thể chạy cao?”.

- Điều kia không sai. Thành ngữ gốc Hán gồm câu “Cao phi viễn tẩu - 高 飛 遠 走 - bay cao, chạy xa. Nguyễn Du cũng viết: “Liệu nhưng xa chạy cao bay/Ái ân ta gồm ngần này nhưng mà thôi” (Kiều). Tuyệt cổ ngạn: “Thiện ác đáo đầu phổ biến hữu báo, cao phi viễn tẩu dã nan đào - 善 惡 到 頭 終 有 報, 高 飛 遠 走 也 難 逃 - Thiện ác cuối cùng cũng trở thành báo, bay cao chạy xa cũng khó thoát”.

Ngoài nghĩa: tìm kiếm đường ra khỏi nơi nguy hiểm càng xa càng giỏi thì thành ngữ còn được hiểu: kẻ (nào đó) đã đào thoát biệt tích biệt tích rồi. Vì vậy, tránh việc vì “xa chạy” mà bỏ phương án “cao chạy”. Dân gian còn nói “Chạy đằng trời” (không chạy thoát được; chỉ chạy đằng trời mới thoát); “Tìm đằng trời” (không thể tìm kiếm được; chỉ có nước lên trời mới tìm kiếm được). Ráng nên, “Cao chạy, xa bay” là cách nói thừa nhận mạnh, hài hước, ý chỉ (nó) đã trốn biệt tăm, không còn lại chút vết tích nào.

Thế nên, cái “phi logic” của “cao chạy” có thể gật đầu đồng ý được, thậm chí còn là xuất xắc trong lối nói ngoa dụ của dân gian. Bọn họ cũng thường gặp gỡ những thành ngữ “phi logic” kiểu vì thế trong tiếng Việt: thượng cẳng chân hạ cẳng tay, bé ông con cháu cha, đường kim mũi chỉ, hương thơm lạnh sương tàn, ruộng cả ao liền…

“Râu ông nọ gặm cằm bà kia”

Kênh 14: Nghĩa gốc là “Dâu ông nọ chăn tằm bà kia”.

- giải thích này hoàn toàn thiếu căn cứ. Bởi vì dân gian núm tình tạo ra sự vô lý (đàn bà đâu gồm râu mà lắp vào) nhằm chỉ sự nhầm lẫn, đính thêm ghép, lộn xộn, không đồng ý được. Đồng nghĩa: “Ngô đầu, Sở vĩ - 頭 楚 尾 - đầu Ngô, đuôi Sở; đầu Ngô, mình Sở.

“Vắng nhà nhà, kê mọc đuôi tôm”

Kênh 14: “vọc niêu tôm” mới đúng.

- Vọc niêu tôm, vọc niêu cơm, sục niêu tôm... đang được chuyển ra từ lâu nhưng suy cho kỹ, những kiểu “vọc”, “sục” nói trên những không ổn.

Xem thêm: Kể Về Gia Đình Em Lớp 6 ❤️️ 15 Bài Văn Kể Về Gia Đình Em Lớp 6 Hay Nhất


Niêu tôm không phải mồi kê ưa thích, mở nắp vung cũng không hẳn là lối kiếm nạp năng lượng của gia cầm.

Nếu niêu cơm trắng đã mở vung, đàn gà sẽ không còn dừng sống “vọc” nhưng mổ nạp năng lượng thực sự, cơm trắng tung tóe. Trong những lúc chữ “vọc” hoàn toàn không mô tả động tác mổ, bươi của bé gà. Fan ta chỉ nói “chuột vọc” (chuột dùng chân hoặc răng nhấm thử), còn “sục” chỉ phù hợp với mõm con chó...

Chúng tôi cho rằng vẻ ngoài đúng của câu tục ngữ vẫn chính là “Vắng chủ nhà, kê mọc đuôi tôm”.

Xưa kia, nông dân hay nuôi gà ổ. Sau khi nở, cả bọn gà bé theo chị em kiếm mồi. Bà mẹ gà âu yếm đàn con rất cẩn thận, chuẩn bị liều mình chống lại những mối đe dọa, như chó, mèo, diều, quạ... Chị em gà dạy con cách tìm mồi, nhận biết nguy hiểm; vừa bươi đất vừa nghe ngóng, trường hợp thấy nguy hiểm, lập tức nó phát biểu lộ cố...ố...qu…ác...qu...ác báo động, rồi tục...tục “thu quân”. Gà con dù đã mải mê ở đâu, nghe tiếng lưu ý cũng chạy gấp tới, chui không còn vào đôi cánh kê mẹ. Tất cả chú con gà nào nghịch nghịch chọi nhau, tức tốc bị gà bà bầu mổ mang đến vài dòng là “giải tán” ngay. Chú nào lạc chị em thì nháo nhác, kêu chiếp... Chiếp vô cùng thảm thiết, chừng nào tìm kiếm được mẹ mới thôi (Nháo nhác như kê lạc mẹ). Cả “gia đình gà” quây quần êm ấm bên nhau thật bình yên, đơn chiếc tự.

Khoảng hơn một mon sau nở, chiếc đuôi gà bé nhú lên khum khum hệt dòng đuôi (con) tôm. Khi gà bé mọc đuôi tôm cũng là lúc (theo bạn dạng năng) gà bà bầu xua đuổi, bắt bầy con đề xuất tự lập, phi vào lứa sinh nở mới. Nếu nhỏ nào vẫn đuổi theo sẽ bị chị em gà tiến công đuổi, mổ thật lực, kêu choe chóe. Trước kia, gà người mẹ săn sóc, bảo vệ, yêu thương thương bầy con bao nhiêu thì bây chừ nó dửng dưng, vô tình bấy nhiêu (dân gian gọi là “gà vứt con”). Thế là, đồng đội nhà kê con bước đầu cuộc sinh sống tự lập: đi kiếm ăn mà không tồn tại gà người mẹ theo kèm.

Sau vài ngày đầu nháo nhác, bầy gà con bắt đầu mạnh dạn hơn. Chúng vẫn giữ lại thói quen thuộc đi ăn theo bè đảng và cực kỳ hiếu động. Cả bầy đàn chui luồn đều xó xỉnh, hết quanh đó vườn cho trong nhà; tự gầm giường, xó tủ đến ý trung nhân thóc, thúng gạo phần lớn bị chúng bươi móc, vừa chạy nhảy đầm vừa kêu chiêm chiếp, ăn một phá phách mười, làm cho mọi thứ đảo lộn tứ tung lên. Ăn, chơi chán thì chúng quay ra tiến công chọi nhau chí chóe nhưng chẳng có bà mẹ gà nào “can thiệp” (câu “Gà thuộc một mẹ chớ hoài đá nhau” đó là nói gà nhỏ thời kỳ này).

Như vậy, lũ con nít khi vắng nhà nhà, vắng cha mẹ và “gà mọc đuôi tôm”, gà mới tách bóc mẹ đều có điểm giống nhau: nghịch ngợm, phá phách, tha hồ nước trêu chọc, đấm đá nhau mà không trở nên ai trách mắng, quở trách phạt. Đây cũng chính là nhận thức trọng điểm lý bầy trẻ và bầy gà con mới lớn theo tay nghề của dân gian.

Trước đây, câu “Vắng công ty nhà, con kê mọc đuôi tôm” bị hiểu lầm có quan hệ nhân quả theo kiểu: “Vắng chủ nhà, (thì) gà bới bếp”. Mặc dù nhiên, câu tục ngữ vẫn xét lại có mối quan hệ so sánh: tình trạng vắng nhà nhà tương tự như gà mọc đuôi tôm (theo kiểu: “Cơm chín tới, cải ngồng non...”). Ấy đó là những giai đoạn đặc biệt của những sự vật, hiện tượng được tục ngữ đặt cạnh nhau nhằm dùng cái này liên tưởng, so sánh với mẫu kia.

Như vậy, “Vắng công ty nhà, kê mọc đuôi tôm” được diễn giải: tình trạng vắng chủ nhà (thì cũng giống như) con kê (giai đoạn) mọc đuôi tôm; với hiểu: trẻ em phá phách ngộ nghĩnh nhất là lúc bố mẹ vắng nhà; gà con hiếu động, quấy phá tuyệt nhất là thời gian mọc đuôi tôm, tách mẹ.

Xem thêm: Lời Chúc Trung Thu Cho Sếp, Nhân Viên Ý Nghĩa Hay Nhất, 12 Lời Chúc Tết Trung Thu Cho Sếp

Về sau, câu tục ngữ được phát âm theo nghĩa rộng hơn nhằm mục tiêu ám chỉ toàn bộ những hành động, vấn đề làm quá tự do thoải mái phóng bí khi không có sự hiện nay diện, làm chủ của fan đứng đầu.